İstanbul,Bursa gibi şehirlerin fethini kutlarken atlanılan şehir Trabzon’dur. Osmanlı İmparatoru Fatih Sultan Mehmet han’nın Muhteşem bir kuşatma ile şehri alması İstanbul kadar önemli bir fetihtir. 14 Eylül 1460’ta başlanılan hazırlıklar 15 Ağustos 1461 senesinde meyvesini verir. Orijinal kaynaklar,Fatih Sultan Mehmed’in Trabzon’a saldırmak için gerçek motivasyonlarını açıklamaları farklılık gösterir. Kritoboulos’ten sonra alıntı yapan William Miller’e göre İmparator David’in “haraç ödememe konusundaki isteksizliği ve Hasan ile Gürcü sarayları ile evlilikler, Sultan’ı imparatorluğu işgal etmek için kışkırttı.” Öte yandan Halil İnalcık, 15. yüzyıl Osmanlı tarihçisi Kemalpaşazâde’den bir alıntı yaparak:
« Yunanlar, Karadeniz’in ve Akdeniz’in kıyılarında, çevredeki doğal engellerle korunan yaşanabilir iyi alanlarda bulunuyorlardı. Her bölge, bir tür bağımsız hükümdar olan Tekfur tarafından yönetiliyordu ve ona düzenli vergi ve askeri aidat veriyorlardı. Sultan Mehmed, bu tekfurların bazılarını mağlup etti ve geri kalanıyla aynı şeyi yapmak istedi. Amaç bütün bu insanları hükümdarlıktan çıkarmaktı. Böylece önce Konstantinopolis’in tekfurunu imha etti; O, asıl tekfur ve bu insanların başı olarak kabul ediliyordu. Daha sonra, Enez, Mora, Amasra’nın tekfurlarını art arda çıkarmış ve topraklarını imparatorluğa eklemişti. Sonunda, Sultan’ın dikkati Trabzon tekfuruna çevrildi.
Daha zorlu olan Osmanlı kara seferi, gözü korkan Sinop’un yönetiminin kendi topraklarını teslim etmesi, bir aydan uzun süredir ıssız dağlık vahşi doğada, farklı muhaliflerle yapılan küçük savaşlarla devam etti ve en sonunda Trabzon’un kuşatılmasıyla sona erdi. Ortak Osmanlı kuvvetleri surlarla korunan şehri hem karadan hem denizden kuşattı. Kuşatma, Osmanlı İmparatorluğu’nun başka bir yerinde daha küçük toprak verilmesi, ailesinin ve saray efradının can güvenliği karşılığında David’in şehri teslim etmesine kadar sürdü. Bununla birlikte, Trabzon sakinlerinin geri kalanı daha az misafirperver bir muamele görmüştür. Sultan onları üç gruba ayırdı: bir grup, Trabzon’dan ayrılmak ve Konstantinopolis’e yerleşmek zorunda kaldı; sonraki grup, sultanın ya da onun yüksek memurlarının köleleri oldu; ve son grup, Trabzon’u çevreleyen ama duvarlarının içinde olmayan kırsalda yaşamak için ayrıldı. 800 erkek çocuğu alıp İslam’ı kabul etmenin gerektiği seçkin Osmanlı ordu birliği yeniçerilere asker olarak alınmıştır.
Aslında kitaplara konu olacak bir Fethi bir gazete makalesi ile anlatmak ne kadar doğru bilemedim. Birazda yüzeysel anlatım oldu. Okuyucunun affına sığınarak Hiç yapılmayan yazılmayan bir konuya dikkat çekmek istedim. Bu vesile ile Trabzon’un Fethinin 562. Yılı kutlu olsun.
Haftaya apayrı bir konu ile birlikte olana kadar esen kalın…
İlhan Erdem

